Food Wiki

ค้นหา 6,333 คำศัพท์

ข้าวทิพย์

ข้าวทิพย์เป็นอาหารสมัยพุทธกาลหมายถึง อาหารอันโอชะ ที่มีเครื่องปรุงถึง ๑๐๘ ชนิด (หากทำแบบโบราณ) แต่โดยหลักๆ มี ๙ อย่าง คือ น้ำนมข้าว เนย น้ำอ้อย น้ำผึ้ง น้ำตาล นมข้น ถั่ว งา และข้าวเม่า ซึ่งการ กวนแต่ละครั้งจะต้องประกอบพิธีกรรมหลายอย่าง เช่น ต้องใช้สาวพรหมจารีย์กวน ฟืนที่ใช้ต้องเป็นไม้ชัยพฤกษ์ หรือไม้พุทรา เท่านั้น ส่วนไฟจะต้องเกิดจากแดดผ่านแว่นขยายที่เรียกว่า "สุริยกานต์" เป็นต้น

ประเพณีกวนข้าวทิพย์

เป็นพิธีกรรมของศาสนาพราหมณ์ที่มีสอดแทรกเข้ามาปะปนในพิธีกรรมทางพุทธศาสนา เพื่อถวายแด่พระภิกษุสงฆ์ และบูชาพระรัตนตรัย อุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ตาย เป็นพระราชพิธีที่กระทำกันในเดือน ๑๐ ซึ่งมีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัยและกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี และได้รับการฟื้นฟูครั้งใหญ่ ในสมัยรัชกาลที่ ๑ และมาละเว้นเลิกราไปในสมัยรัชกาลที่ ๒ และรัชกาลที่ ๓ แล้วมาได้รับการฟื้นฟูอีกครั้งหนึ่งในสมัยรัชกาลที่ ๔ เป็นต้นมา แต่ในปัจจุบันนี้ส่วนใหญ่จะจัดกันในเดือน ๑๒ บางแห่งก็เดือนหนึ่ง ซึ่งคงจะถือเอาระยะที่ข้าวกล้า ในท้องนามีรวงขาวเป็นน้ำนมข้าวของแต่ละปี และชาวบ้านมีความพร้อมเพรียงกัน

ในจังหวัดสิงห์บุรีบริเวณที่ยังคงรักษาประเพณีกวนข้าวทิพย์ มีเหลืออยู่เพียง ๓ หมู่บ้าน คือหมู่บ้านพัฒนาโภคาภิวัฒน์ หมู่บ้านวัดกุฎีทอง หมู่บ้านในอำเภอพรหมบุรี ยังคงรูปเค้าโครงของการรักษาประเพณี และมีความเชื่อถืออย่างมั่นคง เป็นแบบอย่างที่ดี ซึ่งแฝงด้วยจริยธรรมและคติธรรมอยู่มาก ที่สมควรนำมากล่าวถึงคือ ความพร้อมเพรียงของชาวบ้านทั้งที่ทำนา และไม่ได้ทำนาถึงเวลาก็มาร่วมจัดทำและช่วยเหลือโดยยึดถือความสามัคคีเป็นหลัก

พิธีกรรม สิ่งของเครื่องปรุงข้าวทิพย์ ได้เลือก คงไว้ ๙ สิ่ง คือ ถั่วลิสง งา นมข้น น้ำตาล น้ำผึ้ง น้ำอ้อย เนย และน้ำนมที่คั้นจากรวงข้าว

การจัดพิธีกรรม ยังคงรักษารูปเดิมไว้ โดยมีพราหมณ์เข้าพิธี มีสาวพรหมจารีซึ่งจะพิถีพิถันคัดเลือกจากหญิงสาวที่ยังไม่มีดอกไม้ (ระดู) ด้วยต้องการบริสุทธิ์สำหรับสาวพรหมจารีที่จะเข้าร่วมพิธี ต้องสมาทานศีล ๘ และต้องถือปฏิบัติตามองค์ศีลอย่างมั่นคง แม้ที่พักก็จัดให้อยู่ส่วนหนึ่ง จนกระทั่งถึงเวลาถวายข้าวทิพย์แก่พระสงฆ์ในตอนเช้าจึงจะหมดหน้าที่

ความเชื่อ ข้าวทิพย์เป็นอาหารที่รวมโอชารสต่างๆ ไว้พร้อม บริโภคแล้วจะได้รับประโยชน์ มีคุณค่าทางโภชนาการครบถ้วน สมกับเป็นข้าวทิพย์ รวมเอนกรส ยากที่จะทำขึ้นบริโภคได้ เมื่อผู้ใดได้บริโภคแล้วจะทำให้มีกำลังแข็งแรง มีคุณค่าทางโภชนาการคงอยู่ได้นาน พิจารณาแล้วจะเป็นทางสนับสนุนข้าวมธุปายาส ของนางสุชาดาที่นำไปถวายพระพุทธเจ้าในวันที่ตรัสรู้

Reference

http://kanchanapisek.or.th/kp8/sbr/sbr301.html

 

 



(เข้าชม 489 ครั้ง)

สมัครสมาชิก