Food Wiki

ค้นหา 6,333 คำศัพท์

กลไกของการดูดซึมสารอาหาร

 

 สารอาหารต่างๆ ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายได้ด้วยกลไกที่แตกต่างกัน แบ่งออกได้ 4 แบบ ได้แก่

1. การแพร่กระจาย (simple diffusion) เป็นการดูดซึมสารอาหารที่มีขนาดโมเลกุลเล็กๆ มีน้ำหนักโมเลกุลประมาณ
100 หรือน้อยกว่า เช่น น้ำ หรืออิเล็กโทรไลต์ต่างๆ จะถูกดูดซึมผ่านเซลล์ของผนังเมมเบรนของลำไส้เล็กเข้าสู่ระบบ
หมุนเวียนโลหิตได้อย่างอิสระ เป็นการเคลื่อนที่ของสารอาหารจากด้านที่มีความเข้มข้นสูงไปยังด้านที่มีความเข้มข้นต่ำ
ดังนั้นหลังจากกินอาหารและสารอาหารถูกย่อยสมบูรณ์แล้ว ความเข้มข้นของสารอาหารที่มีขนาดโมเลกุลเล็กๆ เหล่านี้
ในช่องของลำไส้เล็กจะมีความเข้มข้นสูงกว่าในหลอดเลือดและหลอดน้ำเหลือง จึงเกิดการซึมผ่านไปตามรูของผนัง
เมมเบรน กลไกนี้จะทำหน้าที่รักษาภาวะสมดุลออสโมซิส (osmotic equilibrium) ด้วย     


       ถ้าเป็นการแพร่กระจายโดยไม่ใช้พลังงาน (passive diffusion) สารอาหารจะเคลื่อนที่จากด้านที่มีความเข้มข้นสูง
ไปยังด้านที่มีความเข้มข้นต่ำโดยไม่ต้องใช้พลังงาน และเมื่อสารอาหารในเลือดมีความเข้มข้นเท่ากัน หรือมากกว่าความเข้มข้น
ของสารอาหารที่อยู่ในช่องลำไส้เล็ก สารอาหารจะไม่สามารถถูกดูดซึมผ่านแบบการแพร่กระจายโดยไม่ใช้พลังงานได้

2.    การมีตัวพาช่วย (carrier-facilitated passive diffusion) สารอาหารบางชนิดที่ละลายได้ในน้ำแต่ไม่สามารถซึม
ผ่านเซลล์ของผนังเมมเบรนได้ เพราะมีลิพิดเป็นองค์ประกอบอยู่ที่เซลล์เมมเบรนมาก จะต้องอาศัยตัวพา (carrier)
ช่วยพาสารดังกล่าวผ่านเข้าสู่เซลล์ของผนังเมมเบรน จึงเรียกว่า การแพร่กระจายแบบมีตัวช่วย (facilitated diffusion)

3.    การดูดซึมที่ใช้พลังงาน (active transport) สารอาหารส่วนใหญ่จะถูกดูดซึมด้วยกลไกแบบนี้ การดูดซึมแบบนี้
ต้องอาศัยพลังงานและตัวพาสารผ่านเซลล์ของผนังเมมเบรนเป็นการดูดซึมแบบ up hill pumping เพื่อพาสารอาหารต่างๆ
จากช่องลำไส้เล็กเข้าสู่กระแสเลือดได้ โดยไม่ขึ้นอยู่กับความเข้มข้นของสารอาหาร เพราะเป็นการดูดซึมสารที่มีความเข้มข้นต่ำ
ไปยังที่มีความเข้มข้นสูงก็ได้ พลังงานที่ใช้ในกระบวนการดูดซึมนี้ คือ ATP ที่ได้จากเมแทบอลิซึมของน้ำตาลกลูโคส
ภายในเซลล์ นอกจากนี้ยังมีโซเดียมไอออนเข้ามาเกี่ยวข้องในการดูดซึมที่ต้องใช้พลังงาน เช่น การดูดซึมน้ำ น้ำตาล
และกรดแอมิโนด้วย พลังงานที่ใช้ในการทำ sodium pump จะช่วยในการดูดซึมสารอาหารเหล่านี้ จึงเป็นวิธีการประหยัด
พลังงานของเซลล์อีกแบบหนึ่ง

4.   การดูดซึมพิโนไซโทซิส (pinocytosis) ในบางครั้งผนังเซลล์สามารถที่จะล้อมรอบสารบางชนิดไว้แล้วผลักให้เข้า
ไปในเซลล์ โดยเฉพาะสารอาหารไขมันบางส่วนจะถูกนำเข้าสู่ภายในเซลล์โดยวิธีนี้ และบางครั้งโปรตีนก็ถูกนำเข้าสู่ภายใน
เซลล์ได้ด้วยวิธีนี้เช่นกัน         

สารอาหารต่างๆ ที่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายจะถูกนำไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกายได้ 2 ทาง คือ ทางระบบหลอดเลือดผ่านตับ
(hepatic portal system) ซึ่งจะพาไปสู่ตับก่อนอวัยวะอื่นๆ และทางระบบท่อน้ำเหลือง (lymphatic vessel) คือไปตามท่อ
น้ำเหลือง และจะเข้าสู่กระแสเลือดทางท่อทอราซิก (thoracic duct)



(เข้าชม 0 ครั้ง)

สมัครสมาชิก