ในการซื้อสินค้า ทำไมผู้บริโภคถึงต้องรู้ถึงกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค รวมถึงผู้ผลิตเองก็ต้องเอาใจใส่ในเรื่องนี้ ดังนั้นหัวข้อนี้จึงกล่าวถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับผู้ผลิตและผู้บริโภคที่สำคัญๆ ไว้หวังจะเป็นประโยชน์กับผู้อ่านนะคะ


                       กฎหมายที่เกี่ยวกับอาหารมีอยู่มากมายหลายฉบับ แยกกันไปตามหมวดหมู่ หรือประเภทของอาหาร ในที่นี้จะขอหยิบยกกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับผู้ผลิตและผู้บริโภค ซึ่งประกอบด้วย พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ.2522 ,2541 และพระราชบัญญัติความรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกี่ยวข้อง จากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551

               Consumer protection act

                       หลายท่านคงคุ้นเคยกับพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภคกันมาบ้างแล้ว ซึ่งพระราชบัญญัติฉบับนี้นั้นว่าด้วยเรื่องการคุ้มครองผู้บริโภคทางด้านการโฆษณา ฉลาก และทางด้านสัญญาเป็นหลัก ทั้งนี้ขอกล่าวถึงเฉพาะเนื้อหาเพียงสองส่วน นั่นคือ

              ด้านการโฆษณา ต้องไม่ระบุข้อความที่เป็นเท็จ หรือเกินความจริง หรืออาจก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการ ข้อความที่สนับสนุนให้มีการกระทำผิดกฎหมาย หรือศีลธรรม หรือความเสื่อมเสียในวัฒนธรรมของชาติ ข้อความที่ทำให้เกิดความแตกแยกหรือเสื่อมเสียความสามัคคีในหมู่ประชาชน ในส่วนของการนำเสนอนั้นต้องไม่ใช้วิธีอันอาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ ร่างกายจิตใจหรือก่อให้เกิดความรำคาญแก่ผู้บริโภค ทั้งนี้ไม่ใช่ว่าเราจะโฆษณาสินค้าได้ทุกชนิดทางภาครัฐมีการกำหนดคณะกรรมการที่ควบคุมการโฆษณา มิให้โฆษณาสินค้าที่อาจเป็นอันตรายต่อผู้บริโภค

               ด้านฉลาก ฉลากของสินค้าต้องมีข้อความที่เป็นจริง ไม่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิดเกี่ยวกับสินค้า แล้วต้องระบุชื่อ หรือเครื่องหมายการค้า สถานที่ผลิตหรือนำเข้า ข้อความระบุประเภท หรือชนิดของสินค้า ประเทศผู้ผลิต(ในกรณีเป็นสินค้านำเข้า) และต้องระบุข้อความอย่างอื่นได้แก่ ราคา ปริมาณ วิธีใช้ ข้อแนะนำ คำเตือน วันเดือนปีที่หมดอายุ

                Product liability law

                         สำหรับพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น จากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย(Product liability law,PL Law)ถือเป็นสิ่งที่ค่อนข้างใหม่สำหรับคนไทย พระราชบัญญัติฉบับนี้ว่าด้วยเรื่องของความรับผิดชอบต่อความเสียหายที่เกิดขึ้น จากสินค้าที่เกิดการบกพร่อง ในการผลิตหรือออกแบบ ไม่ได้กำหนดวิธีใช้ วิธีเก็บรักษา คำเตือน หรือข้อมูลเกี่ยวกับสินค้า หรือกำหนดไม่ถูกต้อง ไม่ชัดเจนโดยความเสียหายนั้น เกิดขึ้นจากการใช้งาน และการเก็บรักษาตามปกติ สำหรับการกำหนดขอบข่ายของการรับผิดชอบนั้น ครอบคลุมถึงการจำหน่ายจ่ายแจก หรือแลกเปลี่ยนเพื่อประโยชน์ทางการค้า ให้เช่าจัดการตลอดจนเสนอชักชวนอีกด้วย ในส่วนของผู้รับผิดนั้นประกอบด้วย ผู้ผลิตหรือผู้ว่าจ้างให้ผลิต ผู้นำเข้า ผู้ขายสินค้า โดยต้องรับผิดต่อเมื่อได้มีการขายสินค้าให้แก่ผู้บริโภคแล้ว โดยความเสียหายที่เกิดขึ้นจะครอบคลุมถึงความเสียหายต่อชีวิต ร่างกาย สุขภาพอนามัย จิตใจหรือทรัพย์สิน แต่ไม่รวมถึงความเสียหายต่อตัวสินค้าที่ไม่ปลอดภัยนั้น

                          หมายเหตุ  การรับผิดชอบของผู้รับจ้างผลิตนั้น หากพิสูจน์ได้ว่าความไม่ปลอดภัยของสินค้าเกิดจากการออกแบบของผู้ว่าจ้างให้ผลิต หรือจากการปฏิบัติตามคำสั่งของผู้ว่าจ้างโดยผู้ผลิตไม่ได้คาดเห็นถึงความไม่ปลอดภัยนั้นไม่จำเป็นต้องรับผิดชอบ ดังนั้นในส่วนของผู้รับจ้างผลิตควรจะมีการจัดทำเอกสาร หรือหลักฐานต่างๆ เพื่อใช้เป็นหลักฐานยืนยันได้ว่า ปฏิบัติตามคำสั่งผลิตของผู้ว่าจ้าง

                           การพิสูจน์หลักฐาน
                               ขั้นตอนการพิสูจน์หลักฐาน จะแยกออกเป็น 2 ส่วนคือ
                               
                                ผู้เสียหาย ต้องพิสูจน์ได้ว่าได้รับความเสียหายจากสินค้าของผู้ประกอบการ เมื่อมีการใช้หรือการเก็บรักษาสินค้าตามปกติ เช่น เมื่อไปรับประทานอาหารที่ร้านอาหารแห่งหนึ่ง แล้วเกิดอาการอาหารเป็นพิษทางผู้บริโภคก็ต้องมีการพิสูจน์หลักฐาน โดยอาจใช้ใบรับรองแพทย์เพื่อแสดงว่าเราได้รับความเสียหายที่เกิดขึ้นจากอาหาร และแสดงหลักฐานให้ดูว่าเราได้รับประทานอาหารที่ร้านอาหารซึ่งก็คือใบเสร็จรับเงิน

                                  ผู้ประกอบการ หากพิสูจน์ได้ว่าความเสียหายนั้นมิได้เกิดจากสินค้า ที่เป็นสินค้าที่ไม่ปลอดภัย หรือว่าผู้เสียหายรู้อยู่แล้วว่าสินค้านี้เป็นสินค้าที่ไม่ปลอดภัย หรือเกิดจากการเก็บรักษาที่ไม่ถูกต้อง ตามที่ได้ระบุไว้ในฉลากก็ไม่ต้องรับผิด ขอยกตัวอย่างกรณีศึกษา 2 กรณี คือ

                                              กรณีแรก  ผู้บริโภคซื้อนมพลาสเจอไรซ์มาจากร้านค้าแห่งหนึ่ง จากนั้นพบว่านมนั้นหมดอายุและมีกลิ่นเปรี้ยว หลังจากที่รับประทานเข้าไปจึงเกิดอาการท้องเสีย ในกรณีนี้ทางผู้ผลิตไม่ต้องรับผิดชอบตามพระราชบัญญัตินี้ ด้วยเหตุที่ว่าผู้เสียหายรู้อยู่แล้วว่าสินค้านั้นเป็นสินค้าที่ไม่ปลอดภัย
                                               กรณีสอง  เป็นกรณีที่คล้ายคลึงกันคือผู้บริโภคซื้อนมพลาสเจอไรซ์มาจากร้านค้าแห่งหนึ่ง เมื่อรับประทานเข้าไปแล้วเกิดอาการท้องเสีย ซึ่งพิสูจน์แล้วพบว่า ผู้บริโภคได้นำสินค้าเก็บไว้บนรถยนต์เป็นเวลานานทำให้นมเกิดการเน่าเสียทั้งที่ยังไม่ถึงวันหมดอายุ กรณีนี้ทางผู้ผลิตไม่ต้องรับผิด เนื่องด้วยทางผู้บริโภคมิได้เก็บรักษาผลิตภัณฑ์อย่างถูกต้อง เป็นต้น

                                        พระราชบัญญัติฉบับนี้ได้กำหนดอายุความไว้ 3 ปี เมื่อผู้เสียหายรู้ถึงความเสียหายที่เกิดขึ้นและรู้ตัวผู้ประกอบการ หรือเมื่อพ้น 10 ปี นับแต่ที่มีการขายสินค้านั้น

                                         ข้อกำหนดในการสื่อสารถึงผู้บริโภค และการกำหนดหน้าที่ในการรับผิดชอบที่มีต่อผู้บริโภค อันเกิดจากสินค้าไม่ปลอดภัยที่กล่าวมานี้คงเป็นประโยชน์ทั้งในแง่ของผู้ผลิต และผู้บริโภคโดยทั่วกัน

                                                                                                                          บทความโดย คุณพีรพงษ์  ไพสิฐกุลวิวัฒนื
                                                                                                                                               ผู้จัดการฝ่ายตรวจประเมิน
                                                                                                                               บริษัท เอ็นเอสเอฟ เอเชีย-แปซิฟิค จำกัด

ทุกคนรู้ไหม ว่านอกจากเรื่องกระบวนการจะเป็นสิ่งสำคัญในโรงงานแล้ว มาตรฐานก็เป็นสิ่งจำเป็นเช่นกันโดยมาตรฐานที่
คุ้นเคยกันเป็นอย่างดีก็จะเป็น GMP และ HACCP แต่การที่มีมาตรฐานใหม่ๆจะสามารถยกระดับองค์กรได้ซึ่งในบทความนี้จะแนะนำ
มาตรฐาน Cook and Thurber ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ได้รับความนิยมมากในประเทศสหรัฐอเมริกา

 What's Cook and Thurber?
-มาตรฐาน Cook and Thurber แบ่งย่อยได้ 3 มาตรฐาน คือ
   1.  Food Safety, Quality and Food Defense Expectations and Criteria for - Food Processing Facilities  ซึ่งเป็นมาตรฐานในการกำกับดูแลการแปรรูปอาหารหรือโรงงานผลิตอาหาร

   2.  Food Safety ,Quality and Food Defense Expectations and Criteria for - Manufacturing Facilities of Packaging Materials and Nonfood Items ซึ่งเป็นมาตรฐานในการกำกับดูแลบรรจุภัณฑ์ และองค์ประกอบอื่นๆที่ไม่ใช่อาหาร

   3.  Food Safety ,Quality and Food Defense Expectations and Criteria for - Warehouse and Distribution Facilities ซึ่งเป็นมาตรฐานในการกำกับดูแล การจัดเก็บและการจำหน่าย

        ในที่นี้จะขอกล่าวในเรื่องของ Food Processing Facilities คร่าวๆ เพราะคาดว่าจะเป็นประโยชน์สำหรับโรงงานผลิตอาหารหลายๆโรงงาน
  What's about Food Processing? จะประกอบไปด้วย 6 ส่วนสำคัญ คือ

    Administration & Regulatory Compliance เป็นข้อกำหนดว่าด้วเรื่องของการกำหนดบทบภาพ และการป้องกันอาหารอขงาทหน้าที่ของผู้รับผิดชอบในการบริหารการจัดการคุณภาพหรือระเบียบปฏิบัติการที่จำเป็น โดยในมาตรฐานกำหนดไว้อย่างน้อย 24 รายการ ซึ่งหมายรวมถึง สารก่อภูมิแพ้ในอาหารและการคุ้มครองอาหาร (Food Defense) การกำหนดเป้าหมายและโปรแกรมการฝึกอบรม การเรียกคืนสินค้า การปฏิบัติให้สอดคล้องกับกฎหมาย การควบคุมเอกสาร และการบันทึก การจัดการกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลง (Change Management) การติดตามและการวัดผลการดำเนินการ การตระหนักถึงความปลอดภัย คุณภาพ และการป้องกันอาหารของผู้บริหาร การจัดการต่ออุบัติการณ์และภัยธรรมชาติ และการจัดการต่อข้อร้องเรียนของลูกค้า

    HACCP Management เป็นข้อกำหนดที่ร่างขึ้นบนพื้นฐานของ Codex Alimentarius Commission (CODEX) และ The National Advisory Committee on Microbiological Criteria for Foods (NACMCF) ซึ่งเป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่าจะต้องดำเนินการบนพื้นฐานของ Perquisite Program และดำเนินการตามหลักการ 7 ประการของ HACCP

      Facilities & Equipment ในมาตรฐานนี้ได้กำหนดหลักการพื้นฐานในการจัดการเกี่ยวกับการจัดการน้ำ น้ำแข็ง ไอน้ำ การป้องกันการไหลย้อนกลับ (Backflow Prevention) การจัดการน้ำเสีย การออกแบบและโครงสร้างของโรงงาน การดำเนินการในพื้นที่ผลิตอาหารพร้อมรับประทาน (Ready - To -Eat; RTE) การอำนวยความสะดวกให้พนักงาน อุปกรณ์ล้างมือ การออกแบบ จัดวาง สภาวะในการดำเนินงานเครื่องจักร ระบบแสงสว่าง และการบำรุงรักษา

      Sanitation,Housekeeping & Hygiene การทำความสะอาดและสุขลักษณะเป็นหัวใจสำคัญของทุกหน่วยงานในการผลิตผลิตภัณฑ์อาหารปลอดภัย ซึ่งประกอบด้วย องค์ประกอบหลัก 9 ประการ คือ การกำหนดแผนการในการดำเนินงาน และการติดตามผล การเลือกใช้สารเคมีที่ใช้ในการทำความสะอาด และการฆ่าเชื้อ การตรวจสอก่อนการปฏิบัติการ (Pre-Operational) และแนวทางการแก้ไข การทวนสอบประสิทธิภาพการทำความสะอาด การดำเนินการและติดตามผล สุขลักษณะส่วนบุคคลและ GMP การจัดการในพื้นที่ผลิตอาหารพร้อมรับประทาน และการตรวจสอบ GMP ด้วยตัวเอง (Self-inspections) และแนวทางการแก้ไข

      Rodent & Pest Control Management  มาตรฐานนี้ให้ความสำคัญสำหรับผู้ที่ดำเนินกิจกรรมในการป้องกันและกำจัดสัตว์รบกวน โดยระบุให้เป็นผู้ที่ได้รับการฝึกอบรมมีใบอนุญาตและประกัน ไม่ว่าจะเป็นบุคลากรขององค์กรเอง หรือจะเป็นผู้รับเหมาจากภายนอก และในการปฏิบัตินั้นจะอ้างอิงจาก Pest Management Standards for Food Plants (National Pest Management Association, NPMA) โดยมีองค์ประกอบหลักๆ ดังนี้      การจัดทำโปรแกรม การควบคุมสัตว์รบกวน การจัดการบริเวณรอบโรงงาน การจัดการภายใจตัวโรงงาน การควบคุมประตูและทางเข้าเพื่อการป้องกันสัตว์รบกวน บันทึกการจัดเก็บ และการใช้สารเคมี และรายงานการดำเนินการพร้อมทั้งแนวทางการแก้ไข

     :shock: Receiving & Inventory Control องค์กรต้องกำหนดขั้นตอนมาตรฐานในการตรวจรับวัตถุดิบ และกำหนดให้มีการจัดการในการรักษาเป็นลายลักษณ์อักษร ซึ่งประกอบด้วย การตรวจสอบรถขนส่ง การกำหนดการตรวจสอบและเกณฑ์ในการยอมรับ หลักเกณฑ์ในการเบิกจ่าย การจัดเก็บวัตถุดิบ ระบบการตรวจรับกรณีที่มีการส่งมอบจำนวนมาก (Bulk) การควบคุมดูแลวัตถุดิบที่ไวต่อสิ่งกระตุ้น (Sensitive) หรือที่ถูกจำกัด(Restricted)

     8-) Process & Product Evaluation องค์กรต้องสร้างความมั่นใจในการควบคุมกระบวนการอย่างต่อเนื่อง โดยต้องมีการกำหนดระเบียบปฏิบัติ จัดทำและจัดเก็บบันทึกเพื่อให้สามารถทวนสอบได้ ซึ่งประกอบด้วย 9 ส่วนสำคัญ คือ ระเบียบปฏิบัติในการควบคุมกระบวนการ  การควบคุมสูตรรายละเอียดและความแม่นยำ  การสอบเทียบสำหรับอุปกรณ์และเครื่องมือวัด  การควบคุมสิ่งแปลกปลอม  การควบคุมโดยใช้หลักสถิติ  การควบคุมสารก่อภูมิแพ้  และวัตถุดิบที่ไวต่อสิ่งกระตุ้น  เอกสารที่แสดงถึงความสอดคล้องต่อมาตรฐานที่กำหนด การรีเวิร์ค  การจัดการ วิเคราะห์บันทึกคุณภาพ

     :lol: Packaging & Labeling  องค์กรต้องกำหนดให้มีระเบียบปฏิบัติเพื่อให้มั่นใจถึงความถูกต้องในการแสดงข้อมูลของผลิตภัณฑ์  และการกำหนดรหัสในการสอบกลับของผลิตภัณฑ์ โดยต้องครอบคลุมถึงความถูกต้องของฉลาก และสอดคล้องกับกฎหมาย ปริมาณบรรจุ  การกำหนดรหัสของผลิตภัณฑ์ที่ชัดเจน บรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสม การควบคุมฉลาก การใช้บรรจุภัณฑ์ที่มีลักษณะช่วยบ่งบอกหากมีการลักลอบเปิด (Temper Evidence Packaging)

      Storage & Shipping ผลิตภัณฑ์ต้องได้รับการจัดเก็บในสภาวะที่ควบคุมได้ และต้องมั่นใจว่าผลิตภัณฑ์ที่ปล่อยออกไปเป็นสินค้าที่มีคุณภาพและปลอดภัย และต้องสามารถติดตามได้ในกรณีที่เกิดการเรียกคืนผลิตภัณฑ์ การที่จะทำให้บรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าวต้องประกอบด้วย  การจัดการคลังสินค้าและผลิตภัณฑ์  การกักผลิตภัณฑ์  การบำรุงรักษาบริเวณจัดเก็บและขนถ่าย การควบคุมสภาวะขนส่ง  การกำหนดผู้มีอำนาจในการปล่อยผลิตภัณฑ์
       
         จะเห็นได้ว่ามาตรฐาน Cook & Thurber ว่าเป็นมาตรฐานที่เน้นถึงคุณภาพและความปลอดภัยของอาหารไม่ใช่เน้นความปลอดภัยของอาหารเพียงอย่างเดียว  หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์เพื่อการประยุกต์ใช้กับอุตสาหกรรมการผลิตอาหารนะคะ

                                                                                                                    บทความจาก Food Focus Thailand Nov 09
                                                                                                                     โดย  คุณพีรพงษ์  ไพสิฐกุลวิวัฒน์
                                                                                                                              Audit Manager
                                                                                                                              NSF Asia-Pasific Co., Ltd.

หลายท่านในที่นี้คงมีไม่น้อยที่ติดตั้งเครื่องกรองน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคในบ้านเรือน แต่เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเราควรจะเปลี่ยนไส้กรองน้ำเมื่อใด ติดตามได้จาก http://www.nsf.org/consumer/newsroom/pd ... ilters.pdf