ทฤษฏีของเบอร์นูลี่ (Bernoulli’s theorem) เป็นทฤษฎีที่ใช้สำหรับคำนวณการวัดการไหล (flow measurement) ของไหลภายในท่อด้วยแผ่นออริฟิส (orifice plate) ท่อเวนทูรี (venturi tube) และนอซเซิล (nozzle) เป็นต้น

ทฤษฎีของเบอร์นูลี่ใช้สำหรับอธิบายของไหลที่มีการไหลอย่างสม่ำเสมอ (steady flow) หรือมีการเปลี่ยนแปลงอย่างช้า ๆ ดังสมการที่ 1

                     (1)

     โดย          g  คือ  ความเร่งเนื่องจากแรงโน้มถ่วงโลก (9.81 m/s²)

                     h  คือ  ความสูงของกระแสของไหลวัดจากระดับอ้างอิง (m)

                     v  คือ   ความเร็วของของไหล (m/s)

                     P  คือ  ความดันของของไหลแบบสถิต (N/m²)

                     ρ  คือ  ความหนาแน่นของของไหล (kg/m³)

การเปรียบเทียบการไหลภายในท่อระหว่างจุด 2 จุด (ดังรูป) โดยใช้ทฤษฎีของเบอร์นูลี่ได้ความสัมพันธ์ดังสมการที่ 2

การไหลของของไหลภายในท่อ

(ที่มา: นวภัทรา และ ทวีพล , 2555)

                                                                    (2)

ถ้าตำแหน่งจุด 2 จุด ในกระแสของไหลที่ไหลภายในท่ออยู่ในระดับความสูงเดียวกัน (h₁ = h₂) มีลักษณะการไหลแบบต่อนื่อง (continuity flow) ปริมาณการไหลหรือปริมาตรของของไหลต่อหนึ่งหน่วยเวลา (Q_t) ที่ไหลผ่านจุดทั้งสองจุด (จุด 1 และ จุด 2) ต้องมีค่าเท่ากัน (V₁A₁=V₂A₂) และให้ (A₂/A₁ = m)                   

 จะได้

                                                       (3)

โดย A₁ และ A₂ คือ ขนาดพื้นที่หน้าตัดของท่อที่ตำแหน่งที่ 1 และตำแหน่งที่ 2 ตามลำดับ ซึ่งการคำนวณหาค่าอัตราการไหลของของไหลโดยใช้สมการนี้มีเงื่อนไข คือ 1) การไหลของของไหลเป็นแบบมิติเดียว 2) เป็นของไหลชนิดอัดตัวไม่ได้ 3) ไม่คิดแรงเสียดทานที่เกิดขึ้น  4) ไม่มีการเปลี่ยนแปลงระดับ

ค่าอัตราการไหลที่คำนวณได้จากสมการที่ 3 เป็นค่าอัตราการไหลทางทฤษฏี (Q_t) ซึ่งในทางปฏิบัติแล้วค่าอัตรการไหลจริง (Q_a) ที่ได้มีค่าต่ำกว่าค่า Q_t ดังนั้น จึงต้องนำค่าสัมประสิทธิ์มาคูณกับค่า Q_t เพื่อปรับแก้ให้ได้ค่า Q_a ค่าสัมประสิทธิ์นี้เป็นค่าที่ได้จากการทดลองเรียกค่า “Discharge coefficient, C_d”

 ที่มา: การวัดและเครื่องมือวัด ประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร (นวภัทรา และ ทวีพล, 2555)