Food Wiki

ค้นหา 6,333 คำศัพท์

Raw material / วัตถุดิบ

วัตถุดิบที่ใช้เพื่อการแปรรูปอาหาร หมายถึงผลิตผลจากการเกษตร ได้แก่ ผลิตผลจากพืช ปศุสัตว์ และประมง เป็นปัจจัยสำคัญที่ใช้เพื่อการผลิตในอุตสาหกรรมอาหาร วัตถุดิบจะเข้าสู่กระบวนการแปรรูปอาหาร และการถนอมอาหาร เพื่อเพิ่มมูลค่า (value added) และยืดอายุการเก็บรักษา

 

คุณภาพวัตถุดิบ เป็นหัวใจสำคัญต่อผลิตภัณฑ์อาหารที่มีคุณภาพและปลอดภัยต่อผู้บริโภค ในปัจจุบันการผลิตวัตถุดิบทางการเกษตร มีการนำหลักการ Good Agricultural Practice (GAP) เช่น การปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับพืช (Good Agriculture Practices: GAP) มุ่งให้เกิดกระบวนการผลิตที่ได้ผลิตผลปลอดภัย ปลอดจากศัตรูพืชและคุณภาพเป็นที่พึงพอใจของผู้บริโภค ประกอบด้วย ข้อกำหนดเรื่อง แหล่งน้ำ พื้นที่ปลูก การใช้วัตถุอันตรายทางการเกษตร การเก็บรักษา และขนย้ายผลิตผลภายในแปลง การบันทึกข้อมูล การผลิตให้ปลอดภัยจากศัตรูพืช การจัดการกระบวนการผลิตเพื่อให้ได้ผลิตผลคุณภาพดี และการเก็บเกี่ยวและการปฏิบัติหลังการเก็บเกี่ยวที่ดี

ผู้ประกอบการแปรรูปอาหารจำเป็นจะต้องทำความเข้าใจ ถึงแหล่งที่มา ชนิด ปริมาณ คุณภาพ การเสื่อมเสีย ตลอดจนการเก็บรักษาวัตถุดิบ ก่อนเข้าสู่กระบวนการแปรรูป เพื่อให้ได้วัตถุดิบเข้าสู่กระบวนการผลิต มีคุณภาพ สม่ำเสมอ และมีปริมาณ สอดคล้องกับความต้องการของโรงงาน เพื่อให้การผลิตปลอดภัยต่อเกษตรกรและผู้บริโภค มีการใช้ทรัพยากรที่เกิดประโยชน์สูงสุด เกิดความยั่งยืนทางการเกษตรและไม่ทำให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและชุมชน

 

ลักษณะสำคัญของวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมอาหาร

1. แหล่งที่มา วัตถุดิบที่ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร ส่วนใหญ่เป็นวัตถุดิบจากพืช และวัตถุดิบจากสัตว์ซึ่งได้มากจากการเกษตรกรรม การปศุสัตว์ การประมง และวัตถุดิบบางส่วนอาจได้มาจากแหล่งธรรมชาติ เช่น สัตว์น้ำ อาหารทะเล ซึ่งทำให้คุณภาพและปริมาณของวัตถุดิบ ขึ้นอยู่กับธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม ดินฟ้าอากาศ ซึ่งเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา มนุษย์ไม่สามารถควบคุมได้ทั้งหมด นอกจากนี้การผลิตวัตถุดิบจากการเกษตร มีโอกาสเกิดการปนเปื้อนจากสภาพแวดล้อมได้มาก ทั้งจาก ดิน น้ำ ฝุ่นละออง อากาศ มลพิษ รวมทั้งปัจจัยการผลิต เช่น ปุ๋ยยาฆ่าแมลง

2. ปริมาณและคุณภาพของวัตถุดิบ มีผลมาจากพันธุ์ของพืชและพันธุ์สัตว์ การดูแลรักษา สภาพแวดล้อม และดินฟ้าอากาศ ปริมาณของวัตถุดิบประเภทผลไม้บางชนิด เช่น เงาะ ทุเรียน ลำไย ลิ้นจี่ มังคุด มีเป็นฤดูกาล ปริมาณและคุณภาพของวัตถุดิบอาจได้รับผลกระทบจากการเกิดภัยธรรมชาติ การระบาดของโรค แมลง ทำให้ให้ปริมาณวัตถุดิบไม่สอดคล้องกับความต้องการของโรงงาน อาจมีผลทำให้เกิดการขาดแคลนวัตถุดิบ ส่งผลให้เกิดความผันผวนด้านราคา

3. การเก็บรักษา วัตถุดิบที่ใช้สำหรับการแปรรูปอาหารส่วนใหญ่ เป็นอาหารสด เช่น ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ ซึ่งเน่าเสียได้ง่ายด้วยจุลินทรีย์ (microbial spoilage) ปฏิกิริยาทางชีวเคมี ทำให้คุณภาพของวัตถุดิบเสื่อมลงตลอดเวลา จึงต้องมีวิธีการเก็บรักษาให้เหมาะสม เพื่อชะลอการเสื่อมเสีย

 

ประเภทของวัตถุดิบสำหรับการแปรรูปอาหาร

1. วัตถุดิบจากสัตว์

raw material

เนื้อสัตว์ (meat)

raw material

สัตว์น้ำ

raw material

น้ำนม (Milk)

raw material

ไข่ (egg)

 

 

 

 

 

 

 

  

  • แมลงและหนอน เช่น ผึ้ง น้ำผี้ง หนอนไม้ไผ่
  • ผลิตผลอื่นๆ จากสัตว์ เช่น หนังสัตว์ กระดูกสัตว์ เป็นวัตถุดิบเพื่อสกัดเจลาติน (gelatin)

 

1.2 วัตถุดิบจากพืช

  • ผัก (vegetable)
  • ผลไม้ (fruit)
  • เมล็ดธัญพืช (cereal grain)
  • ถั่วเมล็ดแห้ง (legume)
  • พืชหัว (tuber crop)
  • พืชสำหรับสกัดน้ำมัน (oil crop)
  • พืชสำหรับสกัดน้ำตาล
  • นัท (nut)
  • โกโก้
  • กาแฟ (coffee)
  • พืชสมุนไพร (herb)
  • เครื่องเทศ (spice)
  • พืชน้ำ เช่น สาหร่าย
  • ยางจากพืช (gum) เช่น กัมอาราบิก (gum arabic)

     

    ผลไม้

    (fruit)

    raw material

     

    ผัก

    (vegetable)

     

    raw material

     

    ธัญพืช

    (cereal grain)

     

    raw material

     

    ถั่วเมล็ดแห้ง

    (legume)

     

    raw material

     

     

    เครื่องเทศ (spice)

    พืชน้ำมัน

    (oil crop)

    พืชหัว (tuber crop) พืชน้ำ  

     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1.3 จุลลินทรีย์

  • ยีสต์
  • สาหร่ายสไปรูริน่า (spirulina)

 

 

 



(เข้าชม 8,265 ครั้ง)

comments powered by Disqus
สมัครสมาชิก