คุณค่าทางชีวภาพของโปรตีน หรือค่า BV เป็นอีกวิธีการหนึ่งที่ใช้ประเมินคุณภาพของโปรตีน คุณค่าทางชีวภาพของ
โปรตีนชนิดใด เป็นการวัดว่าเมื่อกินโปรตีนชนิดนั้นเข้าสู่ร่างกาย จะมีไนโตรเจนเหลืออยู่ในร่างกายเท่าใด ในการรักษาสภาพ
หรือเพื่อการเจริญเติบโตของร่างกาย และมีสุขภาพดีเปรียบเทียบกับปริมาณไนโตรเจนที่ร่างกายดูดซึมเข้าไป ซึ่งการวัด
คุณค่าทางชีวภาพจะกระทำการทดสอบในสัตว์ทดลอง และสามารถกระทำการทดสอบกับคนก็ได้ ผู้ทดลองหรือสัตว์ทดลอง
จะได้รับอาหารที่ไม่มีไนโตรเจน (nitrogen-free diet) เป็นระยะเวลาประมาณ 7-10 วัน หลังจากนั้นให้สัตว์ทดลองกินอาหาร
ที่มีโปรตีนที่ถูกทดสอบ ให้มีปริมาณโปรตีนเท่ากับความต้องการของร่างกายเป็นระยะเวลาที่เท่ากัน เก็บอุจจาระและปัสสาวะ
ในแต่ละวัน นำมาวิเคระห์หาปริมาณไนโตรเจนที่ขับออกมาในอุจจาระและปัสสาวะ ตลอดระยะเวลาที่ทำการทดลองทั้งระหว่าง
ที่กินอาหารที่ปราศจากไนโตรเจนและอาหารที่มีโปรตีนตัวอย่าง แล้วนำมาคำนวณหาผลต่างของปริมาณไนโตรเจนในอุจจาระ
และปัสสาวะ นำค่าปริมาณไนโตรเจนที่ขับออกมาในอุจจาระและปัสสาวะมาเปรียบเทียบกัน ซึ่งจะเป็นการเปลี่ยนแปลงปริมาณ
ไนโตรเจนที่ขับออกมาในอุจจาระและปัสสาวะระหว่างที่ได้รับอาหารทั้งสองชนิด คำนวณหาคุณค่าทางชีวภาพของโปรตีน
โดยใช้สมการ ดังนี้
คุณค่าทางชีวภาพของโปรตีน = I-(F-F0)-(U-U0) x 100
I - (F - F0)
เมื่อ I = ปริมาณไนโตรเจนทั้งหมดที่ได้รับ
F = ปริมาณไนโตรเจนในอุจจาระขณะที่กินอาหารที่มีโปรตีนตัวอย่าง
F0 = ปริมาณไนโตรเจนในอุจจาระที่มาจากภายในร่างกาย (endogenous) เมื่อกินอาหารที่ไม่มีไนโตรเจน
U = ปริมาณไนโตรเจนในปัสสาวะขณะที่กินอาหารที่มีโปรตีนตัวอย่าง
U0 = ปริมาณไนโตรเจนในปัสสาวะที่มาจากภายในร่างกายเมื่อกินอาหารที่ไม่มี ไนโตรเจน
สรุป คุณค่าทางชีวภาพของโปรตีน = ไนโตรเจนที่เหลืออยู่ในร่างกาย x 100
ไนโตรเจนที่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย
ดังนั้น คุณค่าทางชีวภาพของโปรตีน จึงเป็นเปอร์เซ็นต์ของอัตราส่วนระหว่างไนโตรเจนที่เหลืออยู่ในร่างกายกับ
ไนโตรเจนที่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย
ไนโตรเจนที่เหลืออยู่ในร่างกาย = ไนโตรเจนที่ร่างกายได้รับ – ไนโตรเจนในอุจจาระ ปัสสาวะและเหงื่อ
ไนโตรเจนที่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย = ไนโตรเจนที่ร่างกายได้รับ – ไนโตรเจนในอุจจาระ
โปรตีนที่มีคุณค่าทางชีวภาพสูง แสดงว่าเป็นโปรตีนที่มีชนิดและปริมาณของกรดแอมิโนตามที่ร่างกายต้องการ ทำให้
กรดแอมิโนที่ถูกดูดซึมเข้าไปในร่างกายสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ทั้งหมด จึงมีเหลืออยู่ภายในร่างกายมาก ช่วยทำให้
ร่างกายเจริญเติบโตและมีสุขภาพดี และมีไนโตรเจนถูกขับออกมาเพียงเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม ถึงแม้คุณค่าทางชีวภาพ
ของโปรตีนจะให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ แต่ปริมาณของไนโตรเจนที่วิเคราะห์ได้ไม่ได้รวมไนโตรเจนบางส่วนที่ร่างกาย
สูญเสียออกไปทางเหงื่อ ผม และเล็บซึ่งวัดปริมาณไม่ได้