Food Wiki

ค้นหา 6,333 คำศัพท์

Flagella / แฟลกเจลลา

แฟลกเจลลา (flagella) (เอกพจน์ flagellum, พหูพจน์: flagella) หรือ รยางค์เป็นโครงสร้างภายนอกของแบคทีเรีย
มีลักษณะคล้ายเส้นผมหรือ ขน ความยาวประมาณ 10-20 ไมโครเมตร
และเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 0.1-0.7 ไมโครเมตร
แฟลกเจลลามีหน้าที่ในการเคลื่อนที่ของเซลล์ในของเหลว แฟลกเจลลาไม่ได้พบในแบคทีเรียทุกชนิด แต่พบเฉพาะ
ในแบคทีเรีย พวกที่สามารถเคลื่อนที่ได้ พวกแบคทีเรียรูปทรงกลม (coccus) ซึ่งเคลื่อนที่ไม่ได้จะไม่พบแฟลกเจลลา

โครงสร้างของแฟลกเจลลา

แฟลกเจลลางอกออกมานอกเซลล์ มีกำเนิดจากเซลล์เมมเบรนและติดยึดกับเซลล์เมมเบรนและผนังเซลล์ตรงบริเวณ
ส่วนเบซัลบอดี (basal body) ที่ยึดกับฐาน ที่อยู่ใต้เยื่อหุ้มเซลล์ในไซโทพลาซึม ส่วนเบซัลบอดีเป็นแท่งทรงกระบอกเล็กๆ
ตรงกลางล้อมรอบด้วยวงแหวนสามชุด แต่มี 4 วง ในแบคทีเรียแกรมลบวงแหวนสองชุดที่อยู่ด้านนอก จะเกี่ยวข้องกับชั้น
ลิโพพอลิแซ็กคาไรด์ และเพปทิโดไกลแคนของผนังเซลล์ ส่วนวงแหวนคู่ในจะอยู่ติดกับเยื่อหุ้มเซลล์ หรืออยู่เหนือเยื่อหุ้ม
เซลล์เล็กน้อย ส่วนในแบคทีเรียแกรมบวกซึ่งไม่มีชั้นลิโพพอลิแซ็กคาไรต์ จะมีแต่วงแหวนคู่ในเท่านั้น
ส่วนที่เป็นเส้นยาว
ออกจากผนังเซลล์ (filament) ประกอบด้วยโปรตีนที่เป็นเกลียวประกอบด้วยโปรตีนแฟลกเจลลิน (flagellin)

ตำแหน่งของแฟลกเจลลา

ตำแหน่งการเรียงตัวของแฟลกเจลลานั้นมีความสำคัญ โดยสามารถนำมาใช้จำแนกชนิดของแบคทีเรียได้ การเรียงตัวของ
แฟลกเจลลา แบ่งเป็น 2 แบบใหญ่ๆ คือ

1. โพลาร์แฟลกเจลลา (polar flagella) มีแฟลกเจลลายื่นออกมาจากปลาย หรือขั้วของเซลล์ ถ้ายื่นออกมาข้างใดข้างหนึ่ง
และมี 1 เส้น เรียกว่า มอโนทริคัสแฟลกเจลลา (monotrichous flagella) ถ้าออกมาทั้งสองข้างของเซลล์ เรียกว่า แอมฟิทริคัส
แฟลกเจลลา (amphitrichous flagella) บางครั้งอาจเป็นกลุ่มของแฟลกเจลลาที่ปลายข้างหนึ่งของเซลล์ เรียกว่า โลโฟทริคัส
แฟลกเจลลา (lophotrichous flagella) พบในแบคทีเรียในตะกูล Pseudomonadaceae

2. เพอริทริคัสแฟลกเจลลา (peritrichous flagella) มีแฟลกเจลลายื่นออกมารอบๆ เซลล์ พบในแบคทีเรียตระกูล
Bacillaceae และ Enterobacteriaceae จะพบบางชนิด ได้แก่ Escherichia coli, Salmonella, Proteus , Erwinia เป็นต้น

 

หน้าที่ของแฟลกเจลลา

หน้าที่ของแฟลกเจลลาคือ ช่วยในการเคลื่อนที่ เพื่อการปรับตัวของจุลินทรีย์ให้อยู่รอด เป็นการเพิ่มโอกาสการหาอาหาร
และหาสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม หรือหลีกเลี่ยงสารหรือสภาพที่ไม่เหมาะสม
กลไกการเคลื่อนที่ของแบคทีเรีย ยังไม่ทราบ
แน่ชัด แต่มีสมมติฐานอธิบายว่าเกิดจากโปรตีนซึ่งมีโมเลกุลใหญ่ หดตัวและคลายตัวสลับกัน ทำให้เกิดการเคลื่อนที่
เป็นลูกคลื่นซึ่งจะดึงหรือผลักแบคทีเรียเข้าออกได้

การเคลื่อนที่ของแฟลกเจลลาต้องอาศัยพลังงาน ATP ที่ได้มาจากการสังเคราะห์แสงหรือการหายใจ ซึ่งจะเคลื่อนใน
อัตราเร็วที่แตกต่างกัน เช่น Spirillum serpens เคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูงมากคือ แฟลกเจลลาจะหมุนถึง 2,400 รอบ/นาที
ในขณะที่ตัวเซลล์หมุนได้ 800 รอบ/นาที ทำให้ประมาณความเร็วของเซลล์ว่ามีการเคลื่อนที่ได้ราว 50 ไมโครเมตร/วินาที
Vibrio comma เคลื่อนที่ได้ 200 ไมโครเมตร/วินาที

 

 



(เข้าชม 1,926 ครั้ง)

คำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง
สมัครสมาชิก