อุปกรณ์วัดการไหลชนิดท่อปิโตต์ (pitot tube) เป็นอุปกรณ์วัดการไหล ที่มีลักษณะเป็นโพรบทรงกระบอกใช้สำหรับวัดการไหลของของไหล (flow measurement) โดยการสอดโพรบในทิศทางต้านกระแสของไหล ทำงานโดยอาศัยหลักการแปลงความดันเชิงความเร็ว (velocity head) เป็นความดันกระทบ (impact pressure, P_imp) หรือความดันที่จุดหยุดนิ่ง (stagnation pressure) ท่อปิโตต์ประกอบด้วยท่อทรงกระบอกสองอันสวมกัน บริเวณปลายท่อที่อยู่ด้านในเป็นปลายเปิด ซึ่งเป็นจุดที่ของไหลกระทบกับปลายโพรบ ที่จุดนี้ของไหลมีความเร็วต่ำมากหรือใกล้เคียงศูนย์ (stagnation point) ส่วนบริเวณปลายท่อด้านนอกเป็นปลายปิดและมีช่องเปิดที่ผนังท่อ 2-3 ช่อง เพื่อให้เกิดความดันสถิต (static pressure) สามารถวัดความดันแตกต่าง (differential pressure) ระหว่างความดันสถิตและความดันกระทบได้ด้วยเครื่องมือวัดความดันแตกต่าง เช่น มาโนมิเตอร์ (manometer) โดยค่าความดันแตกต่างที่วัดได้สามารถนำมาใช้คำนวณค่าความเร็วของไหล โดยใช้ทฤษฎีของเบอร์นูลลี่ (Bernoulli's theorem) ดังแสดงในสมการที่ 1

 การวัดการไหลด้วยเครื่องมือวัดการไหลชนิดท่อปิโตต์

(ที่มา: นวภัทรา และ ทวีพล, 2555)

                          (1)             

   เมื่อ  v       คือ  ความเร็วของไหล

         p_stat    คือ  ความดันสถิตภายในท่อ

         p_imp    คือ  ความดันกระทบหรือความดันที่จุดหยุดนิ่ง

สมการที่ 1 เป็นสมการที่มีสมมุติฐานว่าของไหลเป็นของไหลชนิดอัดตัวไม่ได้ ดังนั้น หากนำมาใช้คำนวณการไหลของก๊าซ ค่าที่ได้จะคลาดเคลื่อน (error) โดยเฉพาะอย่างยิ่งก๊าซที่มีค่าความสามารถในการอัดตัวสูง ดังนั้น หากต้องการใช้ท่อปิโตต์วัดการไหลของอากาศหรือก๊าซใด ๆ ควรนำค่าตัวคูณปรับแก้ (correction factor) มาคำนวณด้วย 

เครื่องมือวัดการไหลชนิดท่อปิโตต์เเละมิเตอร์วัดแบบ handheld

(ที่มา: www.directindustry.com เเละ www.news.thomasnet.com)

 ที่มา: การวัดและเครื่องมือวัด ประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร (นวภัทรา และ ทวีพล, 2555)

       : http://www.directindustry.com/prod/furness-controls/pitot-tubes-9070-28359.html

       : http://news.thomasnet.com/fullstory/Flow-Meter-uses-pitot-tube-measurement-technology-15327